Prawidłowo zaprojektowane i wykonane drogi ewakuacyjne są jednym z podstawowych elementów bezpieczeństwa pożarowego obiektu. Ich zadaniem jest umożliwienie szybkiego i bezpiecznego opuszczenia pomieszczeń oraz budynku przez ludzi w sytuacji zagrożenia, w szczególności podczas pożaru, zadymienia lub innego zdarzenia wymagającego natychmiastowej ewakuacji.
Z pomieszczeń przeznaczonych na pobyt ludzi musi być zapewniona możliwość ewakuacji do bezpiecznego miejsca na zewnątrz budynku lub do sąsiedniej strefy pożarowej. Ewakuacja może odbywać się bezpośrednio albo przez drogi komunikacji ogólnej, które pełnią funkcję dróg ewakuacyjnych. Oznacza to, że droga ewakuacyjna nie może być traktowana wyłącznie jako ciąg komunikacyjny – musi spełniać określone wymagania techniczne, funkcjonalne i przeciwpożarowe.
Wyjścia ewakuacyjne z pomieszczeń i budynku
Istotnym elementem każdej drogi ewakuacyjnej są wyjścia ewakuacyjne. Wyjścia z pomieszczeń na drogę ewakuacyjną powinny być zamykane drzwiami, a w określonych przypadkach drzwi te muszą otwierać się na zewnątrz. Dotyczy to między innymi pomieszczeń zagrożonych wybuchem, pomieszczeń, do których mogą przedostać się mieszaniny wybuchowe lub substancje utrudniające ewakuację, a także pomieszczeń przeznaczonych dla większej liczby osób.
W budynkach przeznaczonych dla więcej niż 50 osób drzwi stanowiące wyjście ewakuacyjne z budynku powinny otwierać się na zewnątrz. Taki kierunek otwierania ma duże znaczenie praktyczne, ponieważ w sytuacji stresu i naporu ludzi ogranicza ryzyko zatorów oraz ułatwia szybkie opuszczenie obiektu.
Dopuszcza się również stosowanie niektórych drzwi rozsuwanych lub wahadłowych, ale tylko wtedy, gdy spełniają one szczególne wymagania związane z bezpieczeństwem ewakuacji. Ich konstrukcja musi zapewniać możliwość automatycznego i ręcznego otwarcia bez ryzyka zablokowania, a w razie pożaru lub awarii powinny przejść w stan bezpieczny, umożliwiający sprawne opuszczenie strefy zagrożenia.
Przejścia ewakuacyjne – długość i zasady prowadzenia
W każdym pomieszczeniu, w którym mogą przebywać ludzie, należy zapewnić przejście ewakuacyjne prowadzące do wyjścia ewakuacyjnego, do innej strefy pożarowej albo bezpośrednio na zewnątrz budynku. Długość przejścia ewakuacyjnego zależy od rodzaju strefy pożarowej oraz charakteru obiektu.
W strefach pożarowych ZL długość przejścia ewakuacyjnego nie powinna przekraczać 40 m.
W strefach pożarowych PM o gęstości obciążenia ogniowego przekraczającej 500 MJ/m² w budynku o więcej niż jednej kondygnacji nadziemnej dopuszczalna długość wynosi 75 m.
W strefach pożarowych PM, w których obciążenie ogniowe nie przekracza 500 MJ/m² w budynku wielokondygnacyjnym, a także w strefach pożarowych PM w budynku jednokondygnacyjnym – maksymalna długość przejścia może wynosić 100 m.
W pomieszczeniach zagrożonych wybuchem długość przejścia ewakuacyjnego jest bardziej restrykcyjna i nie powinna przekraczać 40 m. Dodatkowo przejście ewakuacyjne nie powinno prowadzić łącznie przez więcej niż trzy pomieszczenia.
W określonych sytuacjach dopuszcza się wydłużenie przejść ewakuacyjnych. Może to nastąpić m.in. przy zastosowaniu:
• stałych samoczynnych urządzeń gaśniczych wodnych,
• samoczynnych urządzeń oddymiających uruchamianych przez system wykrywania dymu.
W pomieszczeniach o wysokości przekraczającej 5 m dopuszczalna długość przejścia może być dodatkowo zwiększona. Takie rozwiązania muszą być jednak analizowane indywidualnie, z uwzględnieniem rodzaju obiektu, scenariusza pożarowego i przyjętych systemów zabezpieczeń.
Szerokość przejść ewakuacyjnych
Szerokość przejścia ewakuacyjnego należy obliczać proporcjonalnie do liczby osób, które będą z niego korzystać. Przyjmuje się co najmniej 0,6 m szerokości na 100 osób, jednak szerokość przejścia nie może być mniejsza niż 0,9 m, a w przypadku przejścia służącego ewakuacji maksymalnie 3 osób – nie mniej niż 0,8 m.
To wymaganie ma duże znaczenie praktyczne. Zbyt wąskie przejścia mogą spowolnić ewakuację, powodować zatory i zwiększać ryzyko paniki, szczególnie w obiektach handlowych, biurowych, produkcyjnych czy użyteczności publicznej.
Kiedy pomieszczenie musi mieć co najmniej dwa wyjścia ewakuacyjne?
Pomieszczenie powinno mieć co najmniej dwa wyjścia ewakuacyjne, oddalone od siebie o minimum 5 m, jeżeli:
• jest przeznaczone do jednoczesnego przebywania ponad 50 osób, a w strefie pożarowej ZL II ponad 30 osób,
• znajduje się w strefie pożarowej ZL i jego powierzchnia przekracza 300 m²,
• znajduje się w strefie pożarowej PM o gęstości obciążenia ogniowego powyżej 500 MJ/m², a jego powierzchnia przekracza 300 m²,
• znajduje się w strefie pożarowej PM o gęstości obciążenia ogniowego do 500 MJ/m², a jego powierzchnia przekracza 1000 m²,
• jest pomieszczeniem zagrożonym wybuchem i jego powierzchnia przekracza 100 m².
Wymóg dwóch wyjść ewakuacyjnych wynika z konieczności zapewnienia alternatywnej drogi opuszczenia pomieszczenia w sytuacji, gdy jedno z wyjść zostanie odcięte przez ogień, dym lub inne zagrożenie.
Szerokość drzwi ewakuacyjnych
Łączna szerokość drzwi w świetle, stanowiących wyjście ewakuacyjne z pomieszczenia, powinna być obliczana proporcjonalnie do liczby osób przebywających w danym pomieszczeniu. Przyjmuje się co najmniej 0,6 m szerokości na 100 osób, przy czym minimalna szerokość drzwi w świetle ościeżnicy powinna wynosić 0,9 m, a dla drzwi służących ewakuacji maksymalnie 3 osób – 0,8 m.
W przypadku drzwi wieloskrzydłowych co najmniej jedno skrzydło nieblokowane powinno mieć szerokość nie mniejszą niż 0,9 m. To bardzo ważne z punktu widzenia praktyki odbiorowej i eksploatacyjnej, ponieważ sama całkowita szerokość drzwi nie jest wystarczająca, jeżeli użytkownik nie ma zapewnionego rzeczywistego światła przejścia.
Drzwi na drodze ewakuacyjnej
Drzwi stanowiące wyjście ewakuacyjne z budynku, a także drzwi na drodze ewakuacyjnej, muszą zapewniać sprawne i bezpieczne opuszczenie obiektu. Ich szerokość powinna być dostosowana do liczby ewakuowanych osób i nie może być mniejsza od wartości wymaganych przepisami. W określonych przypadkach wymagane jest również, aby otwierały się zgodnie z kierunkiem ewakuacji.
W pomieszczeniach przeznaczonych dla ponad 6 osób o ograniczonej zdolności poruszania się również należy zapewnić odpowiednie warunki otwierania drzwi, tak aby nie utrudniały bezpiecznej ewakuacji.
Jak określić liczbę użytkowników pomieszczenia?
Jeżeli z przeznaczenia i sposobu zagospodarowania pomieszczenia nie wynika jednoznacznie maksymalna liczba jego użytkowników, przyjmuje się ją na podstawie powierzchni. Dla wybranych typów pomieszczeń przyjmuje się orientacyjnie:
• 1 m²/osobę – dla sal konferencyjnych, lokali gastronomiczno-rozrywkowych, poczekalni, holi, świetlic,
• 4 m²/osobę – dla pomieszczeń handlowo-usługowych,
• 5 m²/osobę – dla pomieszczeń administracyjno-biurowych,
• 7 m²/osobę – dla archiwów i bibliotek,
• 30 m²/osobę – dla magazynów.
Powyższe wartości mają bezpośredni wpływ na dobór szerokości przejść, szerokości drzwi oraz liczbę wymaganych wyjść ewakuacyjnych.
Dlaczego prawidłowe drogi ewakuacyjne są tak ważne?
Wymagania dotyczące dróg ewakuacyjnych nie są formalnością. Ich celem jest zapewnienie ludziom realnej szansy na opuszczenie obiektu przed wystąpieniem warunków zagrażających życiu. Nawet najlepiej zaprojektowany system sygnalizacji pożarowej czy oddymiania nie spełni swojej roli, jeżeli droga ewakuacyjna będzie zbyt długa, zbyt wąska albo zakończona drzwiami, które utrudniają otwarcie.
Dlatego przy projektowaniu, modernizacji i ocenie budynku należy analizować:
• długości przejść ewakuacyjnych,
• liczbę wyjść ewakuacyjnych,
• szerokość przejść i drzwi,
• kierunek otwierania drzwi,
• warunki ewakuacji w strefach ZL, PM i pomieszczeniach zagrożonych wybuchem,
• wpływ zastosowanych systemów ochrony przeciwpożarowej na dopuszczalne parametry ewakuacji.
GFS Piła – wsparcie w zakresie warunków ewakuacji i bezpieczeństwa pożarowego
Prawidłowa ocena dróg ewakuacyjnych wymaga znajomości przepisów, praktyki technicznej i umiejętności przełożenia wymagań formalnych na rzeczywiste warunki obiektu. W ramach usług z zakresu ochrony przeciwpożarowej pomagamy ocenić zgodność warunków ewakuacji, wskazać nieprawidłowości oraz dobrać rozwiązania poprawiające bezpieczeństwo użytkowników budynku.
Jeżeli potrzebujesz wsparcia w zakresie:
• oceny warunków ewakuacji,
• weryfikacji szerokości i długości dróg ewakuacyjnych,
• analizy liczby wyjść ewakuacyjnych,
• dostosowania obiektu do wymagań przeciwpożarowych,
skontaktuj się z GFS Piła Sp. z o.o.
