Pomiary dwóch hydrantów zewnętrznych jednocześnie wykonuje się w praktyce jako próbę „najbardziej niekorzystną” dla sieci – dokładnie po to, aby potwierdzić możliwość jednoczesnego poboru wody z dwóch sąsiednich hydrantów oraz uzyskanie wymaganych parametrów (ciśnienie + wydajność).
A. Przygotowanie
-
Dobór hydrantów do próby
-
Zwykle wybiera się dwa sąsiednie hydranty na tym samym odcinku sieci, najlepiej w układzie „najbardziej niekorzystnym” hydraulicznie (daleko od zasilania, wysoko, końcówki odgałęzień). To odpowiada sensowi wymagania z § 9 ust. 6.
-
Organizacja poboru wody z hydrantów zewnętrznych
-
Zapewnij bezpieczne miejsce zrzutu (kratka ściekowa, teren utwardzony), aby nie podmywać fundamentów, nie zalewać posesji, nie tworzyć lodu zimą.
-
Warunki pomiaru
-
Ustal z zarządcą sieci (wodociągi / właściciel sieci ppoż), aby w trakcie testu nie wykonywano przełączeń, które zafałszują wynik.
B. Sprzęt i konfiguracja stanowisk – dwa stanowiska równolegle
Na każdym hydrancie montujesz zestaw pomiarowy, który pozwala jednocześnie odczytać:
-
ciśnienie statyczne (przed otwarciem hydrantu),
-
ciśnienie dynamiczne (w trakcie poboru wody),
-
przepływ (wydajność).
Najczęściej są dwa podejścia:
Zestawy hydrantowe z dyszami równoważnymi
-
stojak hydrantowy dla hydrantu podziemnego lub nasada dla nadziemnego,
-
manometr lub elektroniczne urządzenie pomiarowe,
-
dysza pomiarowa o znanym współczynniku,
-
wąż/węże z odprowadzeniem wody.
Przepływ wyznacza się z tabeli/charakterystyki dyszy na podstawie ciśnienia dynamicznego lub urządzenia pomiarowego, który oblicza wydajność, ciśnienie statyczne oraz dynamiczne.
C. Wykonanie próby ciśnienia i wydajności – krok po kroku
-
Pomiary wstępne
-
Odczytaj i zapisz ciśnienie statyczne na obu hydrantach (bez poboru).
-
Uruchomienie jednoczesne
-
Otwórz oba hydranty równolegle (dwóch operatorów, łączność telefoniczna/radiowa).
-
Otwieraj do pełnego otwarcia zaworu, unikaj pracy na „półotwarciu”.
-
Stabilizacja
-
Poczekaj aż przepływ i ciśnienie się ustabilizują (zwykle kilkadziesiąt sekund – kilka minut).
-
Odczyty właściwe
-
Zapisz dla hydrantu 1 i 2:
-
ciśnienie dynamiczne,
-
wydajność hydrantu,
-
średnicę/dyszę/konfigurację stanowiska,
-
czas pomiaru.
-
-
Zakończenie
-
Zamknij hydranty, wykonaj kontrolę szczelności i odwodnienia (szczególnie hydranty nadziemne).
-
Sporządź protokół.
Jakie wyniki powinny spełniać – interpretacja
1) Wymagania minimalne dla sieci w czasie poboru
W trakcie poboru wody (w tym jednoczesnego) sieć ppoż powinna zapewnić:
-
ciśnienie na hydrancie ≥ 0,1 MPa oraz
-
wydajność ≥ 5 dm³/s
przez co najmniej 2 godziny.
2) Wymagania „nominalne” hydrantów (przy 0,2 MPa)
Jeżeli oceniasz hydrant wg wydajności nominalnej z rozporządzenia, to przy 0,2 MPa na zaworze hydrantowym wymagane jest co najmniej:
-
DN80: 10 dm³/s,
-
DN100: 15 dm³/s,
-
DN80 podziemny: 10 dm³/s.
W praktyce przy teście „dwóch naraz” często obserwuje się spadek ciśnienia – dlatego kluczowe jest, czy przy poborze łącznym spełniasz wymaganą ilość wody dla obiektu (np. 20 dm³/s z dwóch hydrantów tam, gdzie rozporządzenie tego wymaga) oraz minimalne ciśnienia.
Kto może wykonać taki pomiar
-
Organizacyjnie odpowiedzialny
-
Za przeglądy/konserwację hydrantów zewnętrznych odpowiada właściciel sieci wodociągowej przeciwpożarowej (co najmniej raz w roku).
-
Wykonawczo (kompetencje)
Przepisy nie wskazują jednej „licencji” tylko dla pomiarów hydrantów zewnętrznych, ale wymagają, aby urządzenia ppoż były utrzymane i obsługiwane zgodnie z PN/DTR producenta oraz poddawane przeglądom.
Dlatego pomiar powinien wykonywać podmiot kompetentny, tj.:
-
firma serwisowa ppoż. / wodociągowa,
-
osoby przeszkolone w zakresie hydrantów i metodyki pomiaru,
-
z użyciem wzorcowanych przyrządów (manometry/przepływomierze) i udokumentowaniem wyniku protokołem.
Jakimi narzędziami / urządzeniami
Minimum (rekomendowane):
-
2 komplety zestawów do badania hydrantów zewnętrznych (bo mierzysz dwa punkty jednocześnie),
-
manometry (najlepiej glicerynowe) z aktualnym świadectwem wzorcowania,
-
dysze pomiarowe / kryzy / dyfuzory z tabelami przepływu (dla powtarzalności),
-
węże odprowadzające, redukcje/nasady, klucze do hydrantów,
-
środki BHP: kamizelki, pachołki/oznakowanie (przy drogach), łączność.
Dodatkowo (podnosi wiarygodność):
-
przepływomierz (rejestracja i mniejsze ryzyko błędu z doboru dyszy),
-
rejestrator ciśnienia (logowanie w czasie),
-
aparat foto (udokumentowanie stanowisk i konfiguracji).
Ważne: do pomiaru „dwóch naraz” musisz mieć dwie identyczne i właściwie dobrane konfiguracje pomiarowe, aby wynik nie był zafałszowany różnicą dysz/oporów.
Co powinien zawierać protokół z pomiaru
-
miejsce i identyfikację hydrantów (nr, lokalizacja, DN, typ),
-
ciśnienie statyczne i dynamiczne,
-
przepływ dla każdego hydrantu oraz sumę,
-
opis zastosowanych urządzeń (nr seryjny, data wzorcowania),
-
warunki testu (godzina, uwagi o pracy sieci),
-
podpis wykonawcy i zleceniodawcy.
Poniżej masz gotowe FAQ do pomiaru dwóch hydrantów zewnętrznych jednocześnie (sieć miejska > 2000 mieszkańców, hydranty DN80 nadziemne). Pytania są ułożone pod właścicieli/zarządców, wodociągi, inwestorów i osoby przygotowujące dokumentację.
FAQ – pomiar dwóch hydrantów zewnętrznych jednocześnie (DN80, sieć miejska)
1) Po co mierzyć dwa hydranty jednocześnie, skoro można badać każdy osobno?
Badanie jednego hydrantu nie pokazuje, jak zachowa się sieć przy większym obciążeniu. Próba dwóch hydrantów naraz weryfikuje realną zdolność sieci do zasilania działań gaśniczych przy jednoczesnym poborze i ujawnia spadki ciśnienia, których pomiar pojedynczy może nie wykazać.
2) Czy przepisy wprost wymagają badania dwóch hydrantów jednocześnie?
Wprost mówi się o wymaganiach sieci w zakresie ilości wody dla jednostki osadniczej oraz o sytuacji, w której potrzebna jest możliwość poboru z więcej niż jednego hydrantu (gdy wymagana ilość wody jest większa). Badanie dwóch hydrantów jednocześnie jest praktyczną metodą weryfikacji spełnienia tych wymagań.
3) Jakie parametry są kluczowe w trakcie pomiaru ?
Trzy podstawowe:
-
ciśnienie statyczne (przed poborem),
-
ciśnienie dynamiczne/resztkowe (podczas poboru),
-
przepływ (wydajność) Q – osobno dla każdego hydrantu i łącznie (Q1 + Q2).
4) Jakie wartości musi spełnić hydrant DN 80 nadziemny?
Dla hydrantu DN80 nadziemnego ocenia się m.in. wydajność nominalną: 10 dm³/s przy 0,2 MPa (mierzone na zaworze hydrantowym podczas poboru). Niezależnie od tego, sieć powinna zapewnić minimalne warunki pracy hydrantu w czasie poboru.
5) Jakie wartości musi spełnić sieć (minimum), niezależnie od DN hydrantu?
Minimalnie sieć przeciwpożarowa powinna zapewniać w hydrancie zewnętrznym:
-
ciśnienie ≥ 0,1 MPa oraz
-
wydajność ≥ 5 dm³/s
(weryfikowane podczas poboru).
6) Jak interpretować wyniki dla miejscowości powyżej 2000 mieszkańców?
W rozporządzeniu dot. zaopatrzenia w wodę są wskazane wymagane wydajności wodociągu w zależności od liczby mieszkańców (np. 10/15/20 dm³/s itd.). W praktyce przy teście dwóch hydrantów sumujesz przepływy Q1 + Q2 i porównujesz do wymaganej wartości dla danej liczby mieszkańców.
7) Czy dwa hydranty muszą być „sąsiednie”?
Najlepiej tak, bo test ma odzwierciedlać realny scenariusz poboru w jednym rejonie. Dodatkowo wybór hydrantów sąsiednich jest sensowny hydraulicznie i organizacyjnie, a wynik jest bardziej miarodajny dla oceny zdolności lokalnej sieci.
8) Które hydranty wybrać do badania, aby wynik był najbardziej wiarygodny?
Zazwyczaj wybiera się odcinek „najbardziej niekorzystny”:
-
najdalej od zasilania,
-
na końcówkach sieci,
-
w strefach o większych spadkach ciśnienia,
-
w miejscach, gdzie historycznie występują problemy z parametrami.
9) Czy pomiar należy robić na pełnym otwarciu hydrantu?
Tak. Hydrant powinien pracować w warunkach zgodnych z użytkowaniem. Półotwarte zawory zafałszowują przepływ i generują dodatkowe straty oraz niestabilność odczytów.
10) Ile czasu powinien trwać sam odczyt?
Odczyt wykonuje się po stabilizacji przepływu i ciśnienia. Najczęściej stabilizacja trwa 1–3 minuty, a potem zapisuje się odczyty. Jeśli parametry „pływają”, wydłuża się czas obserwacji i wykonuje kilka odczytów.
11) Jakimi urządzeniami można mierzyć przepływ na hydrancie?
Najczęściej:
-
zestaw hydrantowy z dyszą/kalibratorem i manometrem (przepływ wyznacza się z tabeli producenta),
-
przepływomierz (dokładniejsze rozwiązanie, przepływ mierzony bezpośrednio).
12) Czy manometr musi być wzorcowany?
Wprost nie zawsze jest to zapisane jako „obowiązek” w każdym akcie prawnym, ale jeśli wynik ma być dowodowy (odbiór, spór, ubezpieczyciel), wzorcowanie lub co najmniej potwierdzenie sprawności i klasy przyrządu jest standardem rynkowym. Bez tego wynik bywa kwestionowany.
13) Kto może wykonać taki pomiar na sieci miejskiej?
Najczęściej:
-
przedsiębiorstwo wodociągowe (operator sieci),
-
firma serwisowa wykonująca badania na zlecenie operatora/zarządcy.
Kluczowe jest, aby pomiar wykonywały osoby kompetentne, z właściwym sprzętem i protokołem.
14) Czy do pomiaru potrzebna jest zgoda wodociągów?
W praktyce tak – bo zrzut wody i obciążenie sieci wpływa na pracę wodociągu (spadki ciśnienia u odbiorców). Operator zwykle ustala termin (np. poza szczytem) i warunki przeprowadzenia próby.
15) Co może zafałszować wynik pomiaru?
Najczęstsze czynniki:
-
niejednoczesne otwarcie hydrantów (różne warunki obciążenia),
-
różne dysze/konfiguracje na obu stanowiskach,
-
częściowe otwarcie zaworu hydrantu,
-
nieszczelności i dodatkowe opory (redukcje, węże),
-
zmiany w pracy sieci w trakcie testu (przełączenia, awarie, duże pobory).
16) Co zrobić, jeśli wynik nie spełnia wymagań (np. za niskie ciśnienie lub przepływ)?
Najpierw weryfikuje się metodykę i sprzęt (czy pomiar był poprawny), a następnie operator sieci analizuje możliwe przyczyny: średnice przewodów, stan zasuw, przepustowość odcinka, zamulenie, układ zasilania. Dalsze kroki to zwykle analiza hydrauliczna i działania techniczne (płukanie, regulacja zasuw, przebudowa odcinka, dołożenie zasilania pierścieniowego itp.).
17) Czy pomiar dwóch hydrantów jednocześnie można wykonać zimą?
Można, ale trzeba zachować szczególną ostrożność: oblodzenie, bezpieczne odprowadzenie wody, ryzyko zamarznięcia elementów hydrantu oraz konieczność poprawnego odwodnienia (zwłaszcza przy hydrantach nadziemnych).
18) Jak często wykonuje się takie pomiary?
Hydranty zewnętrzne podlegają okresowym przeglądom i konserwacji (standardowo co najmniej raz w roku). Próba „dwóch naraz” jest najczęściej wykonywana:
-
przy odbiorach / weryfikacji parametrów w rejonie,
-
po przebudowie sieci,
-
gdy są wątpliwości co do wydajności i ciśnienia,
-
gdy wymagane są większe wypływy.
19) Co powinien zawierać protokół z pomiaru dwóch hydrantów?
Minimum:
-
dane hydrantów (lokalizacja, DN80, typ),
-
P statyczne i dynamiczne dla obu,
-
Q1, Q2 oraz Q1+Q2,
-
opis metody pomiaru i konfiguracji stanowisk,
-
dane urządzeń (nr, klasa, data sprawdzenia/wzorcowania),
-
data, godzina, podpisy i uwagi.
20) Czy na podstawie takiego pomiaru można „zaliczyć” wymagania dla całej miejscowości?
Nie zawsze. Pomiar weryfikuje konkretny rejon sieci i warunki w danym czasie. Dla oceny całej miejscowości potrzebna jest szersza analiza (punkty krytyczne, rejonizacja, dane eksploatacyjne, często model hydrauliczny). Natomiast test dwóch hydrantów jest bardzo dobrą próbą terenową dla obszaru, w którym go wykonano.
Jeśli podasz liczbę mieszkańców w Twoim konkretnym przypadku (np. 2–5 tys., 5–10 tys., 10–25 tys.), dopasuję FAQ o punkt „jaką dokładnie minimalną wydajność Q1+Q2 trzeba uzyskać” i dodam gotowe zdania do protokołu (sekcja „Wniosek z badania”).
